Strona główna Europa Niemcy Frankonia – 20 tradycyjnych potraw, których warto spróbować

Frankonia – 20 tradycyjnych potraw, których warto spróbować

34 min. czytania
4
0

Frankonia – Schäufele, kiełbaski, sznycle, pierniki…

Frankonia i jej kuchnia przed wyjazdem wydawały nam się jedną wielką niewiadomą. Oprócz opisu kilku tradycyjnych potraw, takich jak Schäufele, kiełbasek norymberskich lub sznycli, z których słynie nie tylko Frankonia, lecz cała Bawaria, zbyt wiele nie znalazłam.

Frankonia - tradycyjne potrawy

Tym bardziej byłam zaciekawiona, co znajdziemy na kartach menu restauracji i czym nas Frankonia zaskoczy. A było czym!

Kuchnia Frankonii – zupy

W restauracjach z kuchnią niemiecką zbyt dużej różnorodności nie było – w każdym menu, które sprawdzaliśmy były 2-3 zupy, z czego najczęściej pojawiały się zupa z kluską wątrobianą oraz zupa ziemniaczana.

Leberknödelsuppe – zupa z kluską wątrobianą

Jest to rosół wołowy z kluską z wątróbki wołowej.

Tradycyjne potrawy niemieckie - Leberknödelsuppe, Frankonia

Mimo dość oszczędnego wyglądu, rosół był aromatyczny i sycący, a delikatna kluska fajnie uzupełniała smak.

Podobną zupę można znaleźć również w kuchni śląskiej, z tym, że w śląskich zupach widziałam drobniejsze kluski oraz o mniej regularnych kształtach. Zrobione najczęściej były już z kurzej wątróbki, a nie wołowej.

Fränkische Kartoffelsuppe – zupa ziemniaczana

Była to nasza codzienna pozycja obowiązkowa!

Tradycyjne potrawy niemieckie - Fränkische Kartoffelsuppe, Frankonia, Bawaria

Najpiękniejsze w zupie ziemniaczanej była nieskończoność wariacji na jej temat. Ziemniaki pokrojone w kosteczkę i zblendowane na krem, z pokrojonymi warzywami lub z dominacją selera, z majerankiem, z pietruszką, z grzankami lub marchewką. Która opcja byłaby waszą ulubioną???

Tradycyjne potrawy niemieckie - Fränkische Kartoffelsuppe, Frankonia, Bawaria

Michał sumiennie testował wszystkie napotkane na naszej drodze, mając ogromny problem z wyłonieniem faworyta. Ja zagłosowałam na Norymbergę i Würzburg – tu trafiłam na najbardziej wyraziste w smaku. Jednak jest to kwestia bardziej restauracji, a nie miast.

Często można też spotkać zupę ziemniaczaną z dodatkiem grillowanych kiełbasek, jednak, mając na uwadze nadchodzące drugie dania, nigdy nie zrobiliśmy tego błędu, zamawiając jeszcze bardziej treściwą zupę. Choć kusiło, bardzo!

Zupa winna

Ta ciekawostka pojawiła się już w Górnej Frankonii, po jej “winiarskiej” stronie. Jest to zupa-krem na bazie białego wina (w tym przypadku Silvanera – Silvanersüppchen).

Tradycyjne potrawy niemieckie - zupa winna, Frankonia, Bawaria

Delikatny, lekko kwaskowy śmietanowy smak zupy idealnie pasuje do wina, w których Frankonia jest naprawdę mocna! Białe wina frankońskie zrobiły na nas ogromne wrażenie!!!

Kiełbaski frankońskie

Owszem, kiełbaski norymberskie są we Frankonii najbardziej znane i (odniosłam takie wrażenie) najbardziej popularne. Największe wrażenie jednak robi świadomość, że na norymberskich kiełbaskach oferta Frankonii się nie kończy. Praktycznie każde większe miasto ma swoją recepturę na kiełbasę (oraz nazwę). Różnica – w proporcjach i rodzajach używanego mięsa, przyprawach oraz rozmiarach, które z niemiecką precyzją są ściśle określone.

Oprócz norymberskich, możecie często w kartach menu (albo sklepach mięsnych) znaleźć:

  • Fränkische Bratwurst (w smaku bardzo podobna do norymberskich, tylko jest trochę dłuższa) 
  • Würzburger Bratwurst (lub Winzerbratwurst) – kiełbaski, w skład których, oprócz mięsa i pikantnych przypraw, wchodzi białe wino.

Tradycyjne potrawy niemieckie - Würzburger Bratwurst, Frankonia, Bawaria

Widziałam też rekomendacje, by spróbować Kulmbacher Bratwurst – kiełbaski z cielęciny, z domieszką wieprzowiny i pochodzą, oczywiście, z miasta Kulmbach, oraz Coburger Bratwurst – kiełbaski z wieprzowiny i wołowiny, z dodatkiem surowego jajka. Niestety na naszej drodze nam się nie trafiły i pozostały na liście do spróbowania.

W wielu miejscach widzieliśmy też kiełbasy z dziczyzny – pyszne!

Pierwsze wzmianki o kiełbasach datowane są na początek XIV wieku (1313 r.). Więc Frankonia może poszczycić się baaaaaardzo długą historią wytwarzania kiełbas! Co prawda, w temacie kiełbas sprzecza się z Turyngią, kto był pierwszy, ale niestety nie ma zbyt wielu dowodów, by rozstrzygnąć spór. 

Kiełbaski norymberskie

Kiełbaski norymberskie – duma Norymbergi, wpisana na listę Chronionych Oznaczeń Geograficznych UE. Receptura na kiełbaski nie zmieniła się praktycznie od wieków (pierwsze wzmianki pojawiły się już w XVI wieku, choć w różnych źródłach widziałam też powołania na XIV wiek, czyli tak samo jak w przypadku Fränkische Bratwurst).

Mają określoną długość – 9 cm (prawdopodobnie ze względu na ograniczoną podaż i ceny mięsa w średniowieczu), ważyć mogą nie więcej niż 25 g i są doprawione majerankiem określonego rodzaju, posiadają też nie więcej niż 35% tłuszczu. Tylko określone masarnie i sklepy mięsne mogły robić kiełbaski, jakość których była regularnie kontrolowana przez Radę Miejską.

Według jednej z legend, rozmiar kiełbasek jest uwarunkowany nie tylko rygorystycznymi rozporządzeniami Rady Miejskiej, pozwalał bowiem na sprzedaż kiełbasek przez dziurkę od klucza, już po zamknięciu lokali, podczas ciszy nocnej.

Tradycyjne potrawy niemieckie - kiełbaski norymberskie, Frankonia, Bawaria

W Norymberdze spotkacie je w kioskach, grillujących kiełbaski i serwujących szybkie przekąski – tu trzeba koniecznie spróbować kultowe Drei im Weckla, czyli trzy kiełbaski w bułce, z dodatkiem keczupu lub musztardy (które oczywiście można pominąć).

Drei im Weckla, Norymberga

W restauracjach Norymbergi podają i Drei im Weckla (na wynos) i jako danie (po 6, 8, 10 lub 12 kiełbasek), zazwyczaj z kapustą kieszoną lub sałatką ziemniaczaną. W kilku miejscach widzieliśmy też propozycję podania z tartym chrzanem. Początkowo nieźle zaskoczeni (chrzan był świeży i po prostu tarty, bez żadnych dodatków), doszliśmy do wniosku, że z kiełbaskami smakuje wyśmienicie i bardzo dobrze je uzupełnia.

Tradycyjne potrawy niemieckie - kiełbaski norymberskie, Frankonia, Bawaria

Do frankońskiej kapusty kiszonej moglibyśmy pisać ody. I na zimno, z kminkiem, i na ciepło, z zasmażką. W każdej wersji pasuje do kiełbasek oraz do innych dań. Zrezygnowaliśmy nawet z zamawiania sałatek ziemniaczanych, na rzecz kapusty kiszonej, co w przypadku Michała było naprawdę dużym i zdecydowanym krokiem (bo sałatki ziemniaczanej w Niemczech sobie nie odmawia!).

Jedyna wersja kiełbasek norymberskich, która nam nie podeszła – to blaue Zipfel. Są to kiełbaski gotowane na wywarze z dodatkiem octu.

Tradycyjne potrawy niemieckie - blaue Zipfel, Frankonia, Bawaria

Kuchnia Frankonii – mięsa

Po dziesięciu dniach we Frankonii zgodnie doszliśmy do wniosku, że frankońscy kucharze są mistrzami w przygotowaniu dań z mięsa.

Schäufele – łopatka wieprzowa duszona w piwie

Schäufele – łopatka wieprzowa, cięta i podawana razem z kością. Jest duszona w piwie z warzywami i przyprawami. Skórka musi być obowiązkowo przypalona do chrupkości, a mięso – miękkim, by odchodziło od kości bez żadnych problemów.

 

Tradycyjne potrawy niemieckie - Schäufele, kuchnia Frankonii, Bawaria

Zazwyczaj podawane jest z kapustą kiszoną, zwykłą lub czerwoną i kluską ziemniaczaną, z chlebowymi grzankami w środku. Kluski ziemniaczanej nie wolno ciąć nożem.

Tradycyjne potrawy niemieckie - kluska ziemniaczana, Frankonia, Bawaria

Podawana jest do tego łyżka, za pomocą którą można rozdzielić kluskę na kawałki. Mając nierówne brzegi, doskonale wchłania sos.

Zamawiając z karty Schweinebraten, otrzymacie danie, przygotowane w bardzo podobny sposób (z tym że oprócz łopatki, może trafić się również polędwiczka).

Sznycle

W każdej restauracji, w której byliśmy, jest co najmniej kilka rodzajów sznycli do wyboru – z sosem lub bez.

Tradycyjne potrawy niemieckie - sznycel, Frankonia, Bawaria

Obowiązkowo z ziemniaczkami .

Tradycyjne potrawy niemieckie - sznycel, kuchnia Frankonii, Bawaria

Steki

Nie jest to może do końca typowe tradycyjne danie frankońskie, natomiast kilka razy trafiliśmy tu na wyśmienite steki. Naszym absolutnym faworytem zostały steki z sosem pieprzowym.

Tradycyjne potrawy niemieckie - stek z sosem pieprzowym, Frankonia, Bawaria

Mimo, że sam sos był w różnych wersjach, każda z nich zapadła nam w pamięć.

Tradycyjne potrawy niemieckie - stek z sosem pieprzowym, Frankonia, Bawaria

Wreszcie stek, którego próbowaliśmy w Rothenburg ob der Tauber w Glocke, Michał postawił w jednym rzędzie ze stekami z Kraju Basków, które w lutym zasadniczo zdeklasowały wszystkie nasze doznania w tej kategorii.

Tradycyjne potrawy niemieckie - stek, Frankonia, Bawaria

Polędwica wieprzowa

Tradycyjne potrawy niemieckie - medaliony z polędwicy wieprzowej, kuchnia Frankonii, Bawaria

Podawana zazwyczaj jest w sosie śmietanowym lub grzybowym, z kluską ziemniaczaną lub makaronem jajecznym (Spätzle).

Tradycyjne potrawy niemieckie - polędwica wieprzowa w sosie

Golonka

Najbardziej rozpowszechnioną jest, oczywiście, golonka wieprzowa. Natomiast w Würzburgu spróbowaliśmy golonki jagnięcej, która była po prostu wyśmienita.

Tradycyjne potrawy niemieckie - golonka, kuchnia Frankonii, Bawaria

Dania z dziczyzny

W menu spotykaliśmy sporadycznie dania z dziczyzny. Nie jest to pozycja obowiązkowa, która pojawia się w karcie każdej restauracji. Warto jednak spróbować, jeśli takie danie zobaczycie w ofercie. Zwyczajowo jest duszona w piwie i przyprawach.

Tradycyjne potrawy niemieckie - dziczyzna, kuchnia Frankonii, Bawaria

Dania regionalne

W mniejszych miastach warto zwracać uwagę na dania w menu, oznaczone jako “dania regionalne”. Nie są aż tak znane i rozpowszechnione. Natomiast, np. w Dinkesbühl spróbowaliśmy bardzo ciekawego dania z wołowiny marynowanej.

Tradycyjne potrawy niemieckie - wołowina marynowana, kuchnia Frankonii, Bawaria

Kuchnia Frankonii – ryby

Ogromnie żałuję, że trafiliśmy do Frankonii poza sezonem na karpia. Od grudnia do kwietnia w wielu restauracjach wprowadzają sezonowe menu z daniami z karpia.

Poza tym, w restauracjach (rzadziej w gospodach) podawane są 2-3 dania z ryb, zazwyczaj również sezonowe, w zależności od dostępności konkretnego gatunku ryby w danym miesiącu.

Tradycyjne potrawy niemieckie - ryby, kuchnia Frankonii, Bawaria

Pstrągi i łososie są dostępne cały rok.

Tradycyjne potrawy niemieckie - ryby, kuchnia Frankonii, Bawaria

Czasem można w kartach znaleźć matijasy. Nie są to może tak różnorodne dania ze śledzi, jak w Meklemburgii. Zazwyczaj podawany jest na zimno, w sosie śmietanowym.

Tradycyjne potrawy niemieckie - matijas w sosie śmietanowym, kuchnia Frankonii, Bawaria

Kuchnia Frankonii – szparagi

Wiosną we Frankonii królują szparagi. Wszystkie bazary “uzbrojone” są w ładne, równe biało-zielone słupki z dorodnymi szparagami.

Tradycyjne potrawy niemieckie - szparagi, kuchnia Frankonii, Bawaria

Pojawia się menu sezonowe, które wygląda identycznie w każdej restauracji i gospodzie.

Zupa szparagowa

Właściwie, to krem ze szparagów. Delikatny, ze szczypiorkiem lub grzankami w ziołach. Pyszny! Najlepszy zjedliśmy w Volkach.

Tradycyjne potrawy niemieckie - krem ze szparagów, kuchnia Frankonii, Bawaria

Sałatka ze szparagów

Moje największe zaskoczenie z Frankonii. Sałatka ze szparagów – to szparagi marynowane w occie, posypane szczypiorkiem.

Tradycyjne potrawy niemieckie - sałatka ze szparagów, kuchnia Frankonii, Bawaria

Czasem podawane bez niczego, czasem z sałatką z warzyw oraz wędliną lub kiełbaskami.

Szparagi z masłem lub sosem holenderskim i młodymi ziemniaczkami

Tradycyjne potrawy niemieckie - szparagi w sosie holenderskim, kuchnia Frankonii, Bawaria

Mogą być podane również z kiełbaskami, sznyclem lub wędlinami.

Zamawiałam tylko szparagi w sosie holenderskim z ziemniakami, starając się najeść na zaś i utrwalić w pamięci ten smak, aż do następnej wiosny. Biorąc pod uwagę, że zdjęcia szparagów z ziemniakami mamy praktycznie z każdego dnia, możecie sobie wyobrazić, jak bardzo kocham szparagi!

Desery i słodkości – kuchnia Frankonii

Szczerze podziwiam osoby, które są w stanie zmieścić deser po daniu głównym, będąc we Frankonii. Ja dzieliłam posiłki na raty, a czasem deserem zastępowałam jeden z posiłków.

Apfelstrudel

Apfelstrudel chyba nikomu nie trzeba przedstawiać. Nie jest to deser z Frankonii, spotkać go można w całych Niemczech i Austrii. Jednak bez Apfelstrudla z Niemiec nigdy nie wyjeżdżam i kolekcjonuję sobie wspomnienia jabłeczne z różnych części kraju.

Tradycyjne potrawy niemieckie - Apfelstrudel, kuchnia Frankonii, Bawaria

Jest praktycznie w każdej restauracji, gospodzie i barze, serwującym jedzenie. Podawany jest z lodami waniliowymi lub z sosem waniliowym. Podobno z sosem jest znacznie lepszy, ale zabrakło nam czasu, by spróbować. Ponieważ w Niemczech bywamy dość często, następnym razem nadrobię zaległości!

Lebkuchen – pierniki norymberskie

Mój słodki numer 1 z Frankonii!

Tradycyjne potrawy niemieckie - pierniki norymberskie, kuchnia Frankonii, Bawaria

Lebkuchen – imbirowe pierniki norymberskie, z miodem, orzechami, przyprawami (cynamonem, goździkami) i skórką kandyzowaną z pomarańczy lub cytryny.

Historia pierników jest baaaaardzo długo i sięga jeszcze czasów starożytnej Grecii, Rzymu i Egiptu, gdzie bardzo popularne były ciasta miodowe. Początek pierników norymberskich też nie jest do końca klarowny.  W różnych źródłach spotkałam się z różnymi wersjami pochodzenia. Wiadomo na pewno, że tradycje pieczenia pierników we Frankonii zapoczątkowali mnisi. Po raz pierwszy w samej Norymberdze zostały zaprezentowane w 1395 roku (właśnie z tą datą pojawiają się pierwszy wzmianki), a nazwa Lebkuchen (prawdopodobnie od niemieckiego słowa “lebbe” – bardzo słodki lub łacińskiego “libum” – ciasta) pojawiła się po raz pierwszy w 1403 roku.

Mimo, że pierniki imbirowe są produkowane w wielu miejscach, Norymberdze udało się rozsławić pierniki dzięki lasom i terenom zielonym, z ogromną ilością kwiatów wokół miasta, gdzie panowały idealne warunki dla pszczelarstwa, co znacznie ułatwiało produkcję. W XVII wieku pojawił się nawet cech piekarzy, specjalizujących się w piernikach norymberskich, a sama receptura jest niezwykle dokładnie pilnowana.

Najlepszym piernikiem jest Elisenlebkuchen, gdzie ilość mąki jest praktycznie śladowa (nie więcej niż 10 procent), a ilość orzechów jest nie mniejsza niż 25 procent (a najlepsi siegają nawet 40 procent). Są tak dobre, że obecnie żałuję gorzko, że kupiłam tylko 2 zestawy (które ważyły łącznie około kilograma). Woziłam je czule przez całe dziesięć dni, pilnując żeby im nic sie nie stało. Zniknęły w domu momentalnie, a ja mam wrażenie, że następnym razem bagaż rejestrowany będzie wypełniony nie tylko winem, również piernikami.

Oprócz tradycyjnych pierników, obecnie można znaleźć sporo wariacji z ukłonem dla gustów odwiedzających Norymbergę – w czekoladzie, z posypką lub bez, z marcepanem.

Tradycyjne potrawy niemieckie - pierniki norymberskie, kuchnia Frankonii, Bawaria

Tradycyjne potrawy niemieckie - pierniki norymberskie, kuchnia Frankonii, Bawaria

Schneeball – kule śnieżne z Rothenburg ob der Tauber

Kule śnieżne – to bardzo popularne ciastka z ciasta kruchego, które kiedyś były podawane na ślubach i świętach (jak np. nasze faworki), a teraz sprzedawane są przez cały rok w Rothenburg ob der Tauber.

Tradycyjne potrawy niemieckie - kule śnieżne, kuchnia Frankonii, Bawaria

Jeśli wierzyć przepisom, ciasto jest zrobione z mąki, jajek, masła, śmietanki, cukru, z dodatkiem schnappsa śliwkowego. Ciasto rozrywane jest na kilka pasków, z których potem formowana jest kula, smażona jest w głębokim tłuszczu w specjalnej formie, podtrzymującej kształt, a potem posypana cukrem pudrem (stąd i nazwa).

Tradycyjne potrawy niemieckie - kule śnieżne, kuchnia Frankonii, Bawaria

Sprzedawane są praktycznie w każdej piekarni, a w smakach można się pogubić – w czekoladzie, z orzechami, z marcepanem, z cukrem pudrem, zwykłe bez niczego. Moja szczera rada empiryczna – uważajcie na kule w czekoladzie w temperaturze powyżej 20 stopni! W ciągu pięciu minut czekoladowa była nie tylko kula, również cała ja :D.

Tradycyjne potrawy niemieckie - kule śnieżne, kuchnia Frankonii, Bawaria

Krem winny

Nie powiem, żeby ten deser bardzo mnie uwiódł, natomiast jest to z pewnością ciekawostka, którą spotkacie w winiarskiej części Frankonii.

Tradycyjne potrawy niemieckie - krem na bazie białego wina, kuchnia Frankonii, Bawaria

Precle

Bardzo popularny rodzaj pieczywa, który jest sprzedawany absolutnie we wszystkich piekarniach, podawany w restauracjach do zup i głównych dań oraz sprzedawany jako kanapka (z serem żółtym lub z serem żółtym i wędliną) w wielu kawiarniach, piekarniach i kioskach z kanapkami.

Tradycyjne potrawy niemieckie - precle, kuchnia Frankonii, Bawaria

Ciekawa, jakich dań spróbujecie podczas waszych weekendów i wakacji we Frankonii. Jedno wiemy na pewno – głodnymi chodzić nie będziecie!

Frankonię odwiedziliśmy na zaproszenie Niemieckiej Centrali Turystycznej.

Jeśli spodobał Ci się ten post i chcesz być na bieżąco, to po więcej informacji, inspiracji, ciekawostek zapraszamy na   Facebook, Instagram Twitter - do zobaczenia!
pokaż więcej
Load More In Niemcy

Skomentuj

4 komentarze

  1. Daniel

    21 maja 2018 at 11:25 am

    Konkret wpis!

    Odpowiedz

    • Tati

      21 maja 2018 at 11:36 am

      Miałam taką nadzieję – że właśnie taki będzie, by ułatwił osobom decyzje :)

      Odpowiedz

  2. An Ja

    18 maja 2018 at 6:43 pm

    Na zdjęciach wszystko wygląda bardzo smakowicie :) Co Wam najbardziej smakowało?

    Odpowiedz

    • Michał

      18 maja 2018 at 6:51 pm

      Michał – steki, Tati – steki, szparagi i pierniki ;) No i oboje rozsmakowaliśmy się w tamtejszych winach – Michał woli Silvanera, Tati – Bacchusa :).

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Loading Facebook Comments ...

Zobacz także

Rothenburg ob der Tauber – Szlakiem Romantycznym przez Frankonię

Ach Rothenburg, Rothenburg… Najbardziej romantyczne miasto na naszej trasie po&…